1. VOORAF

                 

 

              DIT PROJEKT IS NOG IN ONTWIKKELING

 

 

 

 

 1.VOORAF

 

Toen de werkgroep PGH mij vroeg een lesbrief te schrijven over

de ‘Pingjumer Gulden Halsband’, wist ik niet veel van de ‘Halsband’, had er wel eens van gehoord en twijfelde op het verzoek in te gaan.

Maar ik kwam op smaak toen ik het projectplan las:

                   

                                           ‘Het Geheim van Pingjum’   

 

“Een geheim, de ontdekking van een goudstuk, een juweel, een eeuwenoud erfgoed van grote culturele en archeologische waarde”, las ik op de eerste bladzijde. 

Het was alsof ik een spannend jongensboek las.

 

Het riep herinneringen op aan juni 1969 toen wij gingen wonen in de voormalige Pastorie op de dorpsterp in Lollum en ik bij het tuinieren een munt vond.

“En dit is nog maar het begin”, riep ik tegen vrouw en kinderen en zag de schat van Wieuwerd al voor mij opblinken.

 

Speurtocht naar sporen van het verleden in terp dorp en wijde omgeving. 

Achteraf gezien was deze ervaring het begin, niet van de ontdekking van een schat maar van een bijzondere speurtocht naar sporen van het verleden in terp, dorp en wijde omgeving.

‘Het Geheim van Pingjum’  las ik van de eerste tot de laatste bladzij en werd enthousiast over de ‘Pingjumer Gulden Halsband’. 

 

De nieuwe Halsbân

Helemaal enthousiast werd ik toen Willem de Haan mij op in middag meenam op excursie naar de ‘Halsbân’.

“Hier stroomde de Marneslenk het land in”, begon Willem, terwijl we op de nieuwe ‘’Halsbân’ bij Surch stonden.

”De Marne liep ooit in een halve cirkel noordelijk en oostelijk rond Pingjum en voorbij Witmarsum verder het land in tot aan Bolsward.

De kwelderwallen die je links en rechts ziet zijn ontstaan in de tijd dat de zee hier vrije toegang had. Toen ze hoog genoeg waren hebben de eerste bewoners, zo’n 500 v.chr. terpen gebouwd en vanaf 1000 n.chr. de eerste dijken.

 

 

De kwelderwallen waaieren hier als het ware uit over het landschap en de terpen zijn in de loop van de eeuwen uitgegroeid tot Surch, Kimswerd, Arum, Wytmarsum en Penjum, vijf ‘Gulden Juwelen’ aan de ‘Gulden Halsband’“ en Willem wees ze een voor een aan.

 

Landschap en zee : een haat liefde relatie

Het bijzondere van deze nieuwe ‘Halsbân‘ is dat hij als het ware een brug vormt tussen het eeuwenoude landschap van de ‘Pingjumer Halsband’ en de Waddenzee. Die twee, landschap en zee, hebben al eeuwenlang een haat liefde relatie. Liefde omdat het land zijn bestaan dankt aan de zee en haat vanwege de eeuwenlange strijd tegen de alles vernietigende kracht van het water.

Maar je ziet dat die relatie hier wreed wordt verstoord door de zeedijk die als een muur land en zee scheidt. Wat een verschil de zeedijk van wel 10 meter hoog en de lage kronkelende dijkjes van de ‘Pingjumer Halsband’ van amper 2 meter. 

 

Twee iconen ‘Pingjumer Gulden Halsband’ en ‘Afsluitdijk’

De ‘Pingjumer Halsband’ is  een van oudste waterbouwkundige werken in Friesland. Deze icoon voor de gemeente Súdwest-Fryslân sluit vrijwel aan op zijn moderne opvolger de Afsluitdijk, ook zo’n bijzonder icoon, maar dan wel meer dan 1000 jaar later!”

We beklommen de hoge zeedijk en op de kop van de dijk hadden we een prachtig uitzicht over wad en land.

“Hier kun je met eigen ogen zien en beleven hoe het landschap er 2000 jaar geleden uitzag(1) en hoe de bewoners door de eeuwen heen het kwelderlandschap een volledig nieuw gezicht hebben gegeven. Hier vloeien natuur en cultuur, Waddenzee en landschap in elkaar over. De Waddenzee is uitgeroepen tot Werelderfgoed en ik vind dat onze ‘Gulden Halsband’ dat predicaat ook verdient.”

 

Op bladzij vier van het projektplan las ik dat de leden van de werkgroep hun enthousiasme graag op anderen willen overdragen.

Willem is daarin meer dan geslaagd.

 

Die opdracht kreeg ik ook bij het schrijven van een lesbrief voor  de zeven basisscholen die zijn vernoemd naar belangrijke kenmerken van de ‘Gulden Halsband’ : ‘It Leech’ , ‘Marnewier’ ,‘Hoekstien’ ‘Opslach’,’Utskoat’, ‘Bonkelder’ en ‘Iepen Finster’. (3.DORPEN en SCHOLEN)

 

Van mijn eigen terp ervaringen en van Willem leerde ik de betekenis van een unieke persoonlijke beleving.

“Dat moet het hart van de lesbrief worden”, dacht ik

Geen les maar een brief met een uitnodiging aan de kinderen om samen op ontdekking te gaan vormt daarom het begin van dit project.                           

 

                                                                                                   Meinte Vierstra

 

 

 

1) Hoe het landschap er 2000 jaar geleden uitzag wordt  prachtig ‘verteld’ in het animatiefilmpje

 Hartjehttp://vimeo.com/26012412 

 

 

 

 

 

 

 

Verder naar  

 Hartje 2.UITNODIGING DEELNAME